**બીના મહેતા અને તેમના શિષ્યોએ શાસ્ત્રીય નૃત્યની મનમોહક રજૂઆત દ્વારા અંબાજી, દેવી કુષ્માંડા, મહાલક્ષ્મી, નવદુર્ગા, કાલિકા, ભવાની સહિત દેવીનાં વિવિધ સ્વરૂપોની આરાધના કરી. કાર્યક્રમની અંતિમ રજૂઆત ભગવાન શ્રીરામચંદ્રજીને સમર્પિત રહી.**
ભારતીય તત્ત્વજ્ઞાન અને સંસ્કૃતિમાં ‘દેવી’ એટલે આદિશક્તિ. તેઓ સૃષ્ટિના સર્જન, શક્તિ, જ્ઞાન, કરુણા અને દિવ્ય કૃપાનાં શાશ્વત સ્રોત છે. તેઓ ક્યારેક મમતામયી માતા બનીને પોષણ આપે છે, તો ક્યારેક નિર્ભય રક્ષક બનીને દુષ્ટ શક્તિઓનો સંહાર કરે છે. સમગ્ર બ્રહ્માંડને ગતિમાન રાખનારી આ દિવ્ય ઊર્જાનાં વિવિધ સ્વરૂપોની આરાધના બીના મહેતા અને તેમના શિષ્યોએ ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યની અભિવ્યક્તિ દ્વારા કરી હતી.
આ નૃત્યયાત્રાનો પ્રારંભ જીવનના મૂળ આધાર સમાન તેજસ્વી સૂર્યની દિવ્ય ઊર્જાથી થયો હતો.
## ૧. દેવી કુષ્માંડા : સૃષ્ટિના સર્જનનું દિવ્ય સ્વરૂપ
હિન્દુ ધર્મગ્રંથો અને પરંપરાઓમાં સૂર્યદેવ અને દેવીશક્તિ વચ્ચે સૃષ્ટિના સર્જન સાથે ગાઢ આધ્યાત્મિક સંબંધ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોમાંના એક સ્વરૂપ મા કુષ્માંડા સૂર્યમંડળમાં નિવાસ કરે છે અને પોતાની દિવ્ય આભાથી સમગ્ર બ્રહ્માંડને પ્રકાશિત કરે છે. તેમને સૃષ્ટિના સર્જન અને જીવનઊર્જાના પ્રતીક તરીકે પૂજવામાં આવે છે.
શાસ્ત્રીય નૃત્યની સુંદર મુદ્રાઓ, લયબદ્ધ પદસંચાલન અને ભાવસભર અભિનય દ્વારા નૃત્યકારોએ સૃષ્ટિના આ દિવ્ય સર્જનહાર સ્વરૂપ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરી હતી.
## ૨. માડી તારું કંકુ ખર્યું : મા અંબાની દિવ્ય મહિમા
‘માડી તારું કંકુ ખર્યું ને સૂરજ ઊગ્યો…’
ગુજરાતી ભક્તિસંગીતની આ લોકપ્રિય રચનામાં જગતજનની મા અંબાની દિવ્ય ઉપસ્થિતિ અને મહિમાનું અદભુત કાવ્યાત્મક વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
આ પંક્તિઓનો ભાવ અત્યંત સુંદર અને પ્રતીકાત્મક છે. માતાના કપાળનું પવિત્ર કંકુ ધરતી પર ખરતાં જ જાણે સૂર્યોદય થાય છે અને સમગ્ર સૃષ્ટિ પ્રકાશ તથા જીવનથી ઝળહળી ઊઠે છે.
આ ભાવના દર્શાવે છે કે સમગ્ર સૃષ્ટિનું અસ્તિત્વ અને તેનું ચૈતન્ય જગદંબાની કૃપા અને આશીર્વાદથી જ છે.
આ નૃત્યરજૂઆત દ્વારા કલાકારોએ પ્રકૃતિની સુંદરતા, સૃષ્ટિના નવસર્જન અને મા અંબાની અનંત શક્તિનો મહિમા રજૂ કર્યો હતો.
## ૩. નવદુર્ગા – શ્રીદેવી : દિવ્ય નારીશક્તિનાં કોમળ સ્વરૂપો
શ્રીદેવી એટલે દિવ્ય નારીશક્તિ. તેઓ માત્ર શક્તિ અને રક્ષણનાં પ્રતીક જ નથી, પરંતુ સૌંદર્ય, ભક્તિ, પ્રેમ અને કરુણાનાં પણ સાક્ષાત્ સ્વરૂપ છે.
દેવીનાં સૌમ્ય સ્વરૂપોમાં માતા લક્ષ્મીની પોષણદાયી કૃપા અને માતા સરસ્વતીનું દિવ્ય જ્ઞાન સમાયેલું છે.
આ રજૂઆતમાં નારીશક્તિનાં કોમળ અને સૌમ્ય પાસાંને શાસ્ત્રીય નૃત્યની નાજુક મુદ્રાઓ, સુંદર હાવભાવ અને ભાવસભર અભિનય દ્વારા જીવંત કરવામાં આવ્યાં હતાં.
આ રજૂઆતનો મુખ્ય ભાવ એ હતો કે પ્રેમ, સમર્પણ, ભક્તિ અને આંતરિક સૌંદર્ય પણ શક્તિના એટલાં જ મહત્ત્વપૂર્ણ સ્વરૂપો છે.
## ૪. શ્રી મહાલક્ષ્મી : દિવ્ય પ્રેમ અને કૃપાનું સ્વરૂપ
માતા મહાલક્ષ્મી સમૃદ્ધિ, વૈભવ, કરુણા અને દિવ્ય કૃપાનાં પ્રતીક છે. હિન્દુ ધર્મપરંપરામાં તેઓ ધન, ધાન્ય અને સુખ-સમૃદ્ધિની અધિષ્ઠાત્રી દેવી તરીકે પૂજાય છે.
આ રજૂઆતમાં મહાલક્ષ્મીનાં દિવ્ય સ્વરૂપ સાથે જોડાયેલી ભક્તિ, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ, ગૌરવ અને અડગ શ્રદ્ધાની ભાવનાને ઉજાગર કરવામાં આવી હતી.
ભાવસભર અભિનય અને લાવણ્યપૂર્ણ નૃત્યમુદ્રાઓ દ્વારા કલાકારોએ દિવ્ય પ્રેમ અને નારીશક્તિ વચ્ચેના સુંદર સંબંધને રજૂ કર્યો હતો.
આ રજૂઆત એક મહત્ત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે કે સાચી શક્તિ હંમેશાં બળ કે સામર્થ્યના પ્રદર્શનમાં જ નથી હોતી; ક્યારેક પ્રેમ, ધીરજ, શ્રદ્ધા અને સમર્પણમાં પણ અદભુત શક્તિ રહેલી હોય છે.
## ૫. માતા કાલિકા : ભયાનક નહીં, ભયનો નાશ કરનાર નિર્ભય શક્તિ
સૌમ્ય, કરુણામયી અને મમતાળુ માતાના સ્વરૂપ પછી દેવીના પ્રચંડ અને શક્તિશાળી સ્વરૂપનાં દર્શન થયા – મા કાલિકા.
‘માતા કાલિકા, મહાકાલ મહારાણી, જગત જનની ભવાની…’
આ શક્તિશાળી શબ્દો જગતજનની મા કાલિકાનું આહ્વાન કરે છે. તેઓ સાહસ, રક્ષણ અને અધર્મ પર ધર્મના વિજયનાં પ્રતીક છે.
મા કાલિકા અંધકાર, અજ્ઞાન અને આસુરી શક્તિઓનો નાશ કરનાર નિર્ભય યોદ્ધા છે. તેમના હાથમાં રહેલી તલવાર અનિષ્ટના વિનાશનું પ્રતીક છે, જ્યારે તેમનું પ્રચંડ સ્વરૂપ ભયમાંથી મુક્તિ અને નિર્ભયતાનો સંદેશ આપે છે.
પંડિત જસરાજજી દ્વારા રાગ અડાણામાં પ્રસ્તુત કરવામાં આવેલી આ પ્રભાવશાળી રચનામાં વીરરસની અદભુત અભિવ્યક્તિ જોવા મળે છે. વીરરસ એટલે સાહસ, શૌર્ય અને પરાક્રમની ભાવના.
ઉત્સાહપૂર્ણ પદસંચાલન, પ્રભાવશાળી નૃત્યમુદ્રાઓ અને ઓજસ્વી અભિનય દ્વારા નૃત્યકારોએ મા કાલિકાના નિર્ભય અને પ્રચંડ સ્વરૂપને મંચ પર જીવંત કર્યું હતું.
આ રજૂઆત શક્તિના સૌથી પ્રબળ સ્વરૂપની ભવ્ય આરાધના બની રહી હતી.
## ૬. શ્રી રામચંદ્રજી : ધર્મ, ભક્તિ અને સત્યના વિજયની ગાથા
કાર્યક્રમની અંતિમ રજૂઆત આપણને રામાયણના પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક વિશ્વમાં લઈ ગઈ હતી.
ભગવાન શ્રીરામની જીવનગાથા માત્ર એક પ્રાચીન મહાકાવ્યની કથા નથી, પરંતુ ધર્મ, કર્તવ્ય, ભક્તિ, ત્યાગ, સાહસ અને સત્યના શાશ્વત વિજયનો જીવનસંદેશ છે.
ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યની અભિવ્યક્તિ દ્વારા કલાકારોએ આ અદભુત ગાથાની આધ્યાત્મિક ઊંડાઈ અને વિવિધ ભાવનાઓને જીવંત કરી હતી.
નૃત્યની લાવણ્યપૂર્ણ ગતિઓ, ભાવસભર મુદ્રાઓ અને નાટ્યાત્મક અભિનયે સમગ્ર મંચને ભક્તિમય વાતાવરણથી ભરી દીધો હતો.
ભારતીય શાસ્ત્રીય પરંપરામાં નૃત્ય માત્ર કલાત્મક અભિવ્યક્તિ નથી, પરંતુ તે સાધના અને ઈશ્વરને અર્પણ કરવામાં આવતી ભક્તિનું એક પવિત્ર માધ્યમ પણ છે.
આ અંતિમ રજૂઆત દ્વારા કલાકારોએ ધર્મ, ભક્તિ અને માનવજીવનને સાચો માર્ગ બતાવતી દિવ્ય શક્તિના મૂલ્યોની ઉજવણી કરી હતી.
## સમાપન : દેવી એટલે આપણી અંદર રહેલી દિવ્ય શક્તિ
સૂર્યની તેજસ્વી ઊર્જાથી લઈને મા અંબાની મમતાભરી કૃપા સુધી…
દિવ્ય પ્રેમની સુંદરતાથી લઈને મા કાલિકાની નિર્ભય અને પ્રચંડ શક્તિ સુધી…
અને અંતે ભગવાન શ્રીરામના જીવનમૂલ્યોમાં રહેલી ભક્તિ, ધર્મનિષ્ઠા અને સત્યના સંદેશ સુધી…
આ સમગ્ર નૃત્યયાત્રાએ દિવ્યતાનાં અનેક સ્વરૂપોની સુંદર અનુભૂતિ કરાવી હતી.
દેવી માત્ર પૂજનીય શક્તિ નથી. તેઓ સૃષ્ટિનું સર્જન કરતી ઊર્જા છે, પોષણ આપતો પ્રેમ છે, રક્ષણ કરતું સાહસ છે અને દરેક માનવીના અંતરમાં વસેલી આંતરિક શક્તિ છે.
દેવીની આ દિવ્ય શક્તિ આપણા સૌના જીવનને સતત પ્રેરણા, પ્રકાશ અને સદ્બુદ્ધિ આપતી રહે તેવી પ્રાર્થના સાથે આ સુંદર નૃત્યપ્રસ્તુતિ પૂર્ણ થઈ હતી.
**જય માતાજી! 🙏**
