હિંદુ ધર્મમાં અમુક પ્રસંગે કરવામાં આવતી આભડછેટ
આ વિષય ઘણો જ નાજુક છે. પણ એક જમાનામાં આપણાં દેશ માં અમુક પ્રસંગોએ આપણાં દેશમાં
આભડછેટ રાખવામાં આવતી. આજનાં જમાનામાં એ શક્ય નથી. પરંતુ એનાં પણ ઘણાં વૈજ્ઞાનિક તથ્યો સાચાં હતાં.
કોઈ નાં મૃત્યુ પ્રસંગે સૂતક:-
આની પાછળ નું વૈજ્ઞાનિક તથ્ય છે. જેનાં ઘરે મૃત્યુ થયું હોય એ ઘરનાં લોકો સદગત
ની સાથે જ રહેતાં હોય. એટલે કદાચ જો વ્યક્તિ ને
મૃત્યુ પૂર્વે કોઈક રોગ થયો હોય તો ઘરનાં લોકો માં એને
માટે પ્રતિકારક શક્તિ આવી
ગયી હોય. ઘરનાં કોઈક લોકો બહારગામ હોય પણ તેઓ
જ્યારે ઘરમાં આવે ત્યારે તેઓ માં રોગપ્રતિકારક શક્તિ આવી જાય છે. પણ બહાર નાં લોકો માં પ્રતિકાર શક્તિ હોય જ એવું હંમેશા સંભવ
નથી. એટલે સૂતક વ્યવસ્થા
રાખવામાં આવી છે.
મુંબઈ જેવાં મોટા મોટા શહેરોમાં હવે ફેરફાર થતો જાય છે. એ લોકો લખી નાંખે છે કે લૌકિક પ્રથા બંધ છે.
એટલે બહાર નાં લોકો આવે નહીં અને અડાઅડી નો પ્રશ્ન જ ન રહે!!!
તો પણ હજુ સુધી કોઈ પણ
અન્ય કોઈ ની અંતિમ સંસ્કાર માટે જાય છે ત્યારે ઘરે આવી ને અચૂક સ્નાન તો
કરે જ છે. એનું એ જ કારણ છે કે કોઈ ઈંન્ફેક્શન ન લાગે.
હોસ્પિટલ થી આવી ને નહાવું :-
પહેલાં ઘણાં ઘરોમાં ઘરનાં
કોઈ ને હોસ્પિટલ માં લઈ ગયાં હોઈએ અથવા તો આપણે કોઈની ખબર કાઢવા માટે હોસ્પિટલ માં ગયાં હોઈએ તો ઘરે આવી ને નહાવું પડતું હતું. એનું કારણ
એ જ હોય છે કે કોઈ જાતનું ઈંન્ફેક્શન ન લાગે. એટલે તો
હોસ્પિટલ માં 12 વરસ ની નીચેનાં બાળકો ને પ્રવેશ નથી
મળતો. મહિલાઓ નાં રજોદર્શન
વખતે અથવા તો માસિક વખતે:-
આપણાં દેશ માં વરસો પહેલાં ઘણાં ઘરોમાં સ્ત્રીઓનાં રજોદર્શન વખતે
એને અલગ રાખતાં હતાં.
રસોઈ ઘરમાં પ્રવેશ નહોતો
મળતો. એનું કારણ એ વખતે મહિલાઓ ને ત્યારે આરામ ની જરૂર હોય છે. આવી રીતે
અડાઅડ નહીં કરવાની કરી ને સ્ત્રીઓ ને માસિક ધર્મ વખતે આરામ મળી જતો હતો. હા વરસો પહેલાં તો
સંયુક્ત પરિવારો હતાં, ઘરો પણ મોટા મોટાં હતાં અને
ઘરમાં કામ પણ બહુજ પહોંચતું હતું એટલે એ સંભવ
હતું. પરંતુ હવે ઘરો નાના નાના હોય છે અને હવે વધારે પ્રમાણ માં વિભક્ત કુટુંબ હોય છે એટલે હવે ધીમે ધીમે
આ પ્રથા માં મજબૂરીથી પરિવર્તન લાવવું પડે છે.
બાળક નાં જન્મ પ્રસંગે આવતું શુભ સૂતક અથવા
વૃધ્ધી સૂતક આને પિંદરું પણ
કહે છે:-
આમાં પરિવાર નાં સભ્યો ઘરનાં ઠાકોરજી ની સેવા નથી કરી શકતાં તેમજ દેવદર્શન કરવા માટે નથી જતા.આનું
મુખ્ય કારણ ઘરમાં નાની ઉંમર ની સ્ત્રી ને બાળક
આવ્યું હોય છે. ઘણી વખત
પ્રથમ બાળક હોય તો
જન્મ દાત્રી ને બાળક ઉઠાવતાં પણ નથી આવડતું
હોતું એવે પ્રસંગે ઘરની વડિલ મહિલાઓ ઘરનાં મંદિર માં કલાકો સુધી બેઠી રહે અથવા
બહારનાં મંદિરોમાં દર્શન કરવા જતી રહે તો મુશ્કેલી થાય છે. નાનું બાળક રડતું હોય માઁ નું શરીર કાચું હોય અને એ રસોડામાં કામ કરવા
જાય એ સંભવ નથી. આથી
ઘરમાં પિંદરું પાળવું જરુરી હોય છે.
પછી સુવાવડી ને પણ દોઢ
મહિના ની અડાઅડી નું સાચવવાનું કહેવામાં આવે છે. નહીંતર જે કોઈ બહાર થી આવે સુવાવડી નાં પલંગ પર બેસી જાય. બાળક ને હાથમાં લઈ લે. તો માતા અને બાળકો ને ઈંન્ફેક્શન
લાગે છે. મેં કોઈક પુસ્તક માં
વાંચ્યું હતું કે તાજા જન્મેલાં
બાળકો, જેઓ દોઢ મહિના નાં ન થાય ત્યાં સુધી એને બધાં નાં ઇન્ફેક્શનો લાગે છે.
ફક્ત બાળક ની માતા, બાળક નાં પિતાં, બાળક ની નાની અને બાળક ની દાદી નું જ
ઈંન્ફેક્શન લાગતું નથી. આથી અહીંયા પણ આભડછેટ જરૂરી છે.
ફક્ત બાળક ની માતા, બાળક નાં પિતાં, બાળક ની નાની અને બાળક ની દાદી નું જ
ઈંન્ફેક્શન લાગતું નથી. આથી અહીંયા પણ આભડછેટ જરૂરી છે.
પુરુષો ને દાઢી હજામત પછી:-
પહેલાં નાં વખત માં પુરુષો બાર હજામત કરાવવા જતાં ત્યારે એ લોકો એ ઘરે આવીને નાહવું પડતું. નાહ્યા વગર તેઓ ક્યાંય અડી
નહોતાં શકતાં.
આનું પણ વૈજ્ઞાનિક કારણ એ છે કે
હજામ પાસે બધાં જ પ્રકારનાં માણસો જાય એમાં કોને શું બિમારી હોય એ આપણને ખબર ન હોય.
આથી ઇન્ફેક્શન ન લાગે એટલે આભડછેટ લાગે છે.
ગ્રહણ પ્રસંગે:-
આજ રીતે ગ્રહણ ઉતર્યા પછી પણ નહાવું પડતું. પહેલાં તો ગ્રહણ છુટતાં પાણી આવતું. એનું પણ મુખ્ય કારણ એ જ હતું કે ઇન્ફેક્શન ન લાગે.
ધાર્મિક યાત્રામાં :-
ધાર્મિક યાત્રામાં પણ માણસો ઘણા જ લોકો નાં સંપર્ક માં આવતાં હોય છે.એમાં પણ ઈંફેંક્શન ન લાગે એની સાવધાનીરુપે અને પવિત્રતા
જાળવવા માટે સ્નાન નું મહત્વ છે.
આપણે દેવદર્શન કરવા જાઈએ છીએ તો નાહી ધોઈ ને જ જઈએ છીએ. હા બાલકૃષ્ણ લાલજી નાં ફક્ત મંગળામાં આપણે નાહ્યા વગર જઈ શકીએ છીએ. હિમાલય આપણે દર્શન કરવા માટે ગયાં હોઈએ તો ક્યારેક
નાહ્યા વગર ચાલતું હશે પણ ભક્તિ ભાવ થી લગભગ તો બધાં નાહી ને જ દર્શન કરવા માટે જાય છે.
ભગવાન નાં દર્શન માં નાહી ધોઈ ને જવાનું મહત્વ એટલે માટે છે કે
આપણે આચાર વિચાર શુધ્ધ રાખીયે તો પવિત્રતા જળવાય.
ભાવના મયૂર પુરોહિત હૈદરાબાદ
