એક સત્ય ઘટના.સુરત નુ અંગદાન, યુક્રેન માં જીવતદાન.

આંતરરાષ્ટ્રીય ઓટોમોબાઇલ ગુજરાત બિઝનેસ ભારત લાઇફ સ્ટાઇલ વિશેષ સમાચાર

ક્યાં ઈસ્ટર્ન યુરોપમાં આવેલું યુક્રેન અને ક્યાં આપણું સુરત…પણ માનવતાને કોઈ સરહદો નથી હોતી અને તેથી જ સુરતના એક લેઉવા પટેલ પરિવારમાં મૃત્યુ પામેલા જુવાન દીકરાનું હ્દય યુક્રેનની એક વિદેશી યુવતીના સીનામાં છેલ્લા બે વર્ષથી ધબકી રહ્યું છે. ઓફકોર્સ, તેમાં સુરતમાં અંગદાન માટે કામ કરતી ડોનેટ લાઈફ સંસ્થાનો અમૂલ્ય ફાળો રહ્યો છે પરંતુ ખાસ તો સુરતના લેઉવા પટેલ પરિવારની ગજબની હિંમત અને સમજણની સીમાઓના કારણે આ અદભૂત માનવીય સંબંધો નિર્માણ પામ્યા છે.

10મી એપ્રિલ 2017ના રોજ બ્રેઈન-ડેડ જાહેર થયેલા 22 વર્ષના રવિ દેવાણીના અંગોનું દાન કરવાના એક યોગ્ય નિર્ણય થકી એક નહિં અનેક લોકોની જિંદગી બચી શકી છે, તે પૈકીની એક છે યુક્રેનની વિદેશી યુવતી નતાલિયા. છેલ્લા બે વર્ષથી તેના શરીરમાં સુરતના રવિનું હ્દય ધબકે છે. એમ કહો કે મૃત્યુ પામીને પણ સુરતના રવિએ તેના નામના અર્થની જેમ જ છેક યુક્રેન સુધી માનવતાની રોશની ફેલાવી છે. જેમાં ડોનેટ લાઇફ સંસ્થાના પ્રમુખ નીલેશ માંડલેવાલા અને તેમની ટીમની સાથે સાથે વિવિધ હોસ્પિટલનો મેડિકલ-પેરામેડિકલ સ્ટાફ, તબીબો, પાઈલ્ટ્સ, એવિએશન સ્ટાફ, કમાન્ડો, પોલીસ ઓફિસર્સ અને બીજા સેંકડો લોકોની અથાગ મહેનત પણ સમાયેલી છે.

ખાસ તો આજે હું તમને આપણા સુરતના રવિના હ્દયથી ફરીથી જીવન પામેલી નતાલિયાના એ નવા અવતારની દુનિયામાં લઈ જવા માંગું છું અને તેની પાછળનો આશય માત્ર એટલો જ છે કે હજી પણ બ્રેઈન-ડેડથી મૃત્યુ પામવાના કેસોમાં આપણે આપણા સ્વજનોના અંગોનું દાન કરતા ખચકાટ અનુભવીએ છીએ. તેમના દેહ સાથે આપણી અપાર લાગણીઓ તો જોડાયેલી જ હોય છે પરંતુ સાથે સાથે આપણને એવો ડર હોય છે કે મારા સ્વજનના અંગો શું ખરેખર જરૂરિયાતમંદ સુધી પહોંચશે ખરાં? કે પછી તેને વેચી તો નહિં દેવાય ને?

… તો ચાલો યુક્રેન. આ બધા જ જવાબો તમને મળી જશે. જ્યારે યુક્રેનના એરપોર્ટ પર પતિ અને મોટા દીકરા સાથે લીલાબહેન ઉતર્યા ત્યારે કુતુહલથી લોકો લીલાબહેનને જોઈ રહ્યા હતા. તેલ નાંખેલા માથામાં લીધેલો અંબોડો, ગળામાં લાંબુ મંગળસૂત્ર અને સાદી ગુજરાતી સાડી. પણ લીલાબહેન તો કુતુહલથી નતાલિયાને જ જોઈ રહ્યાં હતા. જાણે નતાલિયાના દેહમાં પોતાની આંખોથી કંઈક ફંફોસતા મથતા હોય તેમ. આંખોના ઝળઝળિયા છુપાવીને… તમને થશે આ લીલાબહેન કોણ? એજ ર્માં કે જેમણે છાતી પર પથ્થર મુકીને પણ બ્રેઈન-ડેડથી મૃત્યુ પામેલા પોતાના દીકરા રવિના હ્દયના દાનની મંજૂરી આપી હતી.

એક સુરતના સાવ સામાન્ય ગૃહિણી અને એક યુક્રેનમાં રહેતી વિદેશની આધુનિક યુવતી. યુક્રેનના એરપોર્ટ પર નતાલિયા તેમને લેવા આવી હતી. લીલાબહેનને જોતા જ ભેટી પડે છે, અને લીલાબહેન આંખો પાછળના ઝળઝળિયા છુપાવીને હસે છે કે રખેને ક્યાંક નતાલિયાને ખરાબ ન લાગી જાય. પણ અંદરથી તો તેમનું હૈયુ ફાટી રહ્યું હતું. તેઓ નતાલિયાની ઈચ્છાને માન આપીને તેને મળવા છેક યુક્રેન તો પહોંચી ગયા પરંતુ તેમના મનમાં સવાલોનું તોફાન ઉઠ્યું હતું. આ તો નતાલિયા છે, મારો દીકરો ક્યાં?…લીલાબહેન દીકરાના એ ખોળિયાને શોધતા હતા કે જેનો દેહ તો ક્યારનોય બળીને ખાખ થઈ ગયો હતો પણ તેનું હ્દય સલામત હતું. જ્યારે નતાલિયા તો પોતાનો દેશવેશ બધું જ ભૂલીને લીલાબહેન કેમ જાણે તેની સગી જનેતા ન હોય તેમ પ્રેમથી તેમને દોરીને ગાડીમાં બેસાડે છે, ભાષાની વિટંબણા વચ્ચે પણ તે તેમના ખબરઅંતર પૂછીને લીલાબહેનનો હાથ પોતાની છાતીમાં ધબકતા હ્દય પર મૂકે છે. જાણે કહી રહી હોય…હા, તમારો દીકરો જુવો મારામાં જીવે છે. તેના હ્દય થકી મને નવું જીવન મળ્યું અને તેનું ઋણ હું આજીવન ઊતારી શકીશ નહીં. નતાલિયાના ચહેરા પરની ખુશી, લીલાબહેન પ્રત્યે તેનો અહોભાવ…આ બધું જોઈને ઘડીક પહેલાં જેમની અંદર દીકરાને જોવા ધમાસણ મચેલું તે લીલાબહેન સ્વસ્થતા કેળવે છે. પોતે જ તો દીકરાના હ્દયના દાન માટે મંજૂરી આપી હતી તે કેમ ભૂલી ગયા? પતિ ઠાકરશીભાઈ અને દીકરા સતીષને લઈને યુક્રેન આવેલા લીલાબહેન સામે બે વર્ષ પહેલાંના એ તમામ દ્શ્યો તરવરી ઉઠે છે.

મૂળ અમરેલી જિલ્લાના ખાંભા તાલુકાના સાળવા ગામના અને હાલ સુરતમાં કામરેજ સ્થિત શ્યામનગર સોસાયટીમાં રહેતા ઠાકરશીભાઈ બાલુભાઈ દેવાણીનો દીકરો રવિ અમદાવાદના સીજી રોડ રોજ પર HDFC ERGOમાં નોકરી કરતો હતો અને પેઈંગ ગેસ્ટ તરીકે રહેતો હતો. તા. 6 એપ્રિલ 2017ના રોજ તેની બાઈકને શારદામંદિર પાસે એક અકસ્માત નડ્યો. જેમાં તેને માથામાં ગંભીર ઈજાઓ પહોંચી હતી. રવિને તત્કાળ અમદાવાદની વીએસ હોસ્પિટલમાં ખસેડાયો ત્યાંથી અમદાવાદની ખાનગી હોસ્પિટલમાં અને પછી સુરતની યુનિટી હોસ્પિટલમાં…આમ વિવિધ હોસ્પિટલોની રવિની ચાર દિવસની સફર છેલ્લી સફર બની રહી. તા. 9મી એપ્રિલ 2017ના રોજ રવિને તબીબો દ્વારા બ્રેઈન-ડેડ જાહેર કરવામાં આવ્યો. બ્રેઈન-ડેડના કેસોમાં દર્દીના અંગોનું જો દાન કરવામાં આવે તો તે જરૂરતમંદ દર્દીઓને નવજીવન આપી શકે છે અને આ માટે છેલ્લા ઘણાં વર્ષોથી સુરતમાં કામ કરી રહેલી ડોનેટ લાઈફ સંસ્થાની પ્રેમાળ સમજાવટથી રવિના હ્દય, કિડની, લિવર, પેનક્રિયાસ અને ચક્ષુઓનું દાન કરવાનો પરિવારે નિર્ણય લીધો. રવિના મહામૂલા હ્દયનું દાન મળતા અમદાવાદ, મુંબઈ, દિલ્હી, ગુડગાંવ, તામિલનાડુ આ તમામ સ્થળો પર રિજનલ ઓર્ગન એન્ડ ટીસ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન-ROTTO અને નેશનલ ઓર્ગન એન્ડ ટીસ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન-NOTTO દ્ધારા વિવિધ હોસ્પિટલોના સંપર્ક માટેની પ્રકિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી પરંતુ હોસ્પિટલોમાં A પોઝિટીવ બ્લડ ગ્રુપનો ભારતીય અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટની ઈચ્છા ધરાવતો કોઈ દર્દી ન મળ્યો. જોકે આ સમયે મુંબઈમાં દાખલ એક વિદેશી નાગરિકને હ્દયની જરૂર હતી અને તેનું નામ વેઈટિંગ લીસ્ટમાં હોવાનું ધ્યાન પર આવ્યું. છેવટે તબીબો દ્વારા રવિનું હ્દય તે વિદેશી નાગરિકમાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. આ વિદેશી નાગરિક તે યુક્રેનની નતાલિયા ઓમેલચુક.

મુંબઈની ફોર્ટિસ હોસ્પિટલમાં 27 વર્ષની નતાલિયાના દેહમાં સુરતના લેઉવા પાટીદાર યુવકના હ્દયનું સફળતાપૂર્વક ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યું. નતાલિયા 2015માં યુક્રેનની કેકેશોપમાં સેલ્સગર્લ અને કન્સ્લટન્ટ તરીકે કામ કરતી હતી. 2015માં તેને બાળક અવતરવાનું હતું ત્યારે તેને ઘણી શારીરિક તકલીફોનો સામનો કરવો પડ્યો અને છેવટે સિજેરિયન દ્વારા નતાલિયાએ બાળકને જન્મ તો આપ્યો પરંતુ તેના બાળકે 40 જ દિવસમાં દમ તોડી દીધો. બાળકના મૃત્યુ બાદ નતાલિયાની હ્દય અને શ્વાસની તકલીફ વધી ગઈ હતી. તેણી શારીરિક અને માનસિક રીતે સાવ ભાંગી પડી હતી. યુક્રેનની અલગ-અલગ હોસ્પિટલો જ જાણે તેની જિંદગી બની ગઈ. ફેબ્રુઆરી 2017માં યુક્રેનમાં જ તેની ઓપન હાર્ટ સર્જરી થઈ, અંત્યત નાજુક હાલતમાં દોઢ મહિના સુધી નતાલિયા આઈસીયુમાં રહી પરંતુ જિંદગીનો જંગ લડતા લડતા તે હતાશ થઈ ચૂકી હતી. છેવટે સારવાર માટે ભારત લવાયેલી નતાલિયાને 6 એપ્રિલ 2017ના રોજ મુંબઈના મુંલુંડમાં આવેલી ફોર્ટિસ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી. તેના બે જ દિવસમાં એટલે કે 8મી એપ્રિલના રોજ નતાલિયાનું હ્દય બંધ પડી ગયું. CPR આપીને નતાલિયાના હ્દયનું પમ્પિંગ શરૂ કરવામાં આવ્યું અને… રવિનું હ્દય નતાલિયા માટે આશાનું કિરણ બનીને આવ્યું. રવિના પરિવારનો ત્યાગ, ડોનેટ લાઈફ સંસ્થાની સમજાવટ અને સેંકડો લોકોની મહેનત રંગ લાવી. 10 એપ્રિલના રોજ રવિ દેવાણીનું હ્દય નતાલિયામાં સફળતાપૂર્વક ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થઈ ચૂક્યું હતું. જીવનથી હારી ચૂકેલી નતાલિયાના દેહએ ફરી ધબકવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

આ ઘટનાના બરાબર બે વર્ષ પછી તા. 24મી જુનના રોજ નતાલિયાએ રવિના પિતા ઠાકરશીભાઈ, માતા લીલાબહેન અને ભાઈ સતીષને યુક્રેન આવવા આમંત્રણ મોકલ્યું. યુક્રેનથી કોલ આવ્યો ત્યારે લીલાબહેનનું દિલ ધબકારા ચૂકી ગયું હતું. તેમની સામે પોતાના જુવાનજોધ દીકરાનો મૃતદેહ તરી આવ્યો અને તેના મૃત શરીરમાંથી ધબકતા હ્દયને કાઢીને મુંબઈ લઈ જવાયું હતું તે યાદ આવતા ગળે ડુમો બાઝી ગયો, લીલાબહેનના હ્દયમાંથી છાતી ફાટી પડે તેવા ડુસકાં નીકળી આવ્યાં. તેઓ પણ નતાલિયાના માધ્યમ થકી દીકરા રવિને મળવા ઈચ્છતા હતા પરંતુ જવું કેમ ? સાદાસીધા આ કુંટુંબ પાસે તો પાસપોર્ટ પણ ન હતો. નતાલિયાએ યુક્રેનની એમ્બેસીની મદદથી તેઓને પાસપોર્ટ અને વિઝા મેળવવામાં ખૂબ મદદ કરી. એટલું જ નહિં નતાલિયએ તેમના માટે બધી જ વ્યવસ્થા કરી રાખી હતી. આમ જ્યારે તેઓ સૌ યુક્રેન પહોંચ્યા ત્યારે પોતાની સામે નતાલિયાને જોઈને ફિલ્મની કોઈ રીલની જેમ લીલાબહેન સામે ભૂતકાળ જીવંત થઈ ગયો હતો. પણ આ વિદેશી યુવતીનો તેમના પ્રત્યેનો પ્રેમભાવ–કાળજી જોઈને તેઓએ ક્યારેય ન અનુભવી હોય તેવી ગર્વની લાગણી અનુભવવા લાગ્યા. બ્રેઈન-ડેડ દીકરાના અંગદાનના સાચા નિર્ણય થકી જિંદગીથી હાથ ધોઈ ચૂકેલી નતાલિયા આજે તેમની સામે હસતી અને આંખોમાંથી આભાર વરસાવતી ઊભી હતી. યુક્રેનની સ્થાનિક સંસ્થાએ આ સમગ્ર પરિવારનું જાહેર સન્માન કરી તેઓના આ ઉમદા કાર્યની મનમૂકી પ્રશંસા કરી. એટલું જ નહિં નતાલિયાના પ્રયત્નો થકી આ સંસ્થાએ જ તેઓનો યુક્રેન આવવા-જવા, રહેવા-જમવાનો તમામ ખર્ચ ઉઠાવી લીધો હતો.

સુરતના આ પરિવારની ઉદારતા તો જુવો!!! નતાલિયાના રૂપમાં દીકરાને મળવા ગયા હતા ને…તો ખાલી હાથે થોડું જવાય. દીકરાના રૂપમાં મળેલી દીકરી માટે તેઓ સુરતની સાડી અને મીઠાઈ લઈ ગયા હતા. નતાલિયાએ પણ કોઈ જ જાતના સંકોચ વિના સન્માન કાર્યક્રમમાં કપાળમાં લાલ ચાંદલો અને સુરતથી લવાયેલી લાલ સાડી પહેરવાનું પસંદ કર્યું હતું.

લીલાબહેન અને ઠાકરસીભાઈ કહે છે કે, તા. 24મી જૂનથી તા. 2 જૂલાઈ સુધી યુક્રેનમાં નતાલિયા સાથે વિતાવેલા એ દિવસો અમારી જીવનભરની યાદોની મૂડી છે. અમારા દીકરા થકી આજે નતાલિયાનું જીવન મહેંકી ઉઠ્યું તેનાથી વિશેષ શું હોય.
દોસ્તો, દુનિયા ગમે તેટલી આગળ વધે પરંતુ માણસાઈના દીવા આ રીતે ઝગમગતા જ રહે છે…તેને નથી કોઈ સરહદ નડતી કે નથી કોઈ ધર્મ નડતો. માણસાઈનો આ ઝગમગાટ કાયમ બની રહે તે માટે સુરતની ડોનેટ લાઈફ સંસ્થાના પ્રમાણિક અને અવરિત પ્રયાસોને પણ લાખ સલામ છે. ખાસ તો ડોનેટ લાઈફએ અંગદાન કરનારા પરિવારોમાં ઊભી કરેલી વિશ્વનિયતાની મહેંક, નતાલિયાના જેવા અનેક જીવનને મહેંકાવી રહી છે.
અંગદાન માટે સામાજિક જાગૃતિ લાવવાનો આ એક નાનકડો પ્રયાસ છે.
Please share it… E

TejGujarati
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •